ඉඩමක් බුක්තියට සවිකර ගත හැකිද?

ඉඩමක් බුක්තියට සවිකර ගත හැකිද?

කිසියම් ඉඩමක් කාලාන්තරයක් පුරා බුක්ති විදගෙන පැමිණි තැනැත්තෙකුට එම ඉඩම තමාගේ බුක්තියට සවි වී ඇතැයි කියන අවස්ථා අප බොහෝ විට අසා ඇත. මෙලෙස ඉඩම් තමන්ට අත්පත් කර ගැනීමේ හැකියාවක් නීතියෙන් පවතීද?

අපගේ නීතිය අනුව එවැනි හැකියාවක් තිබේ. නමුත් ඒ සදහා හිමිකම් කියා සිටින තැනැත්තා විසින් සපුරාලිය යුතු කොන්දේසි කීපයක් ඇත. ඒවා නම්:-

(1) බුක්තියෙන් හිමිකම් පාන්නා එකී ඉඩම අවුරුදු 10 කට අධික කාලයක් බුක්ති විද තිබිය යුතුය

(2) එම බුක්ති විදීම අන් සියළු දෙනාගේ අයිතිවාසිකම් වලට එරෙහිව සහ කිසිදු අවහිරයකින් තොරව සිදුව තිබිය යුතුය

(3) එම බුක්ති විදන ලද ඉඩම සදහා වෙනත් කිසිදු අයෙකුට කුලියක් හෝ නිෂ්පාදනයක් හෝ වෙනත් ආකාරයක ගෙවීමක් හෝ සේවාවක් හෝ රාජකාරියක් ඉටු කිරීමෙන් තොරව සහ වෙනත් අයෙකුගේ අයිතියක් පිලිගැනීමකින් තොරව සිදුව තිබිය යුතුය.

ඉහත කී සුදුසුකම් සපුරා ඇත්නම් එවැනි තැනැත්තෙකුට තමා විසින් බුක්ති විදින ලද ඉඩම තමාගේ දීර්ඝ කාලීන අඛණ්ඩ වූ බුක්තියකින් තමන්ට අයිතිවූ දේපලක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කරවා ගෙන ප්‍රකාශන ඔප්පුවක් මගින් ඉඩම් කාර්යාලයේ තමාගේ නමට ඇති බවට ලියා පදිංචි කරවා ගත හැකිය.

එසේ නමුත්, කිසියම් ඉඩමකට හවුල්කරුවන් සිටී නම් එම හවුල්කරුවන් සියළු දෙනා විසින් එම දේපල බුක්ති නොවින්ද එක් අයෙකු පමණක් බුක්ති විද තිබුණි නම් එම එක් තනි හවුල්කරුවකුට තමා විසින් පමණක් අඛණ්ඩව සහ නිරවුල්ව අවුරුදු 10 කට අධික කාලයක් අන් අයගේ අයිතිවාසිකම් වලට එරෙහිව බුක්ති වින්දාය යන පදනම යටතේ බුක්තියට සවිකර ගත නොහැකිය. මේ සම්බන්ධයෙන් ඇති නීතිමය සිද්ධාන්තය මෙසේය:

“ඉඩමක එක් හවුල් අයිතිකරුවකුගේ භුක්තිය සෙසු හවුල් අයිතිකරුවන්ගේ ද භුක්තියයි. එක් හවුල්කරුවකුට ඔහුගේ සිතේ ඇති වූ රහස් චේතනාවක් අනුව හවුල්කරුවකු ලෙසින් එකී හවුල් අයිතිය අවසන් කළ නොහැකිය. නීතියෙන් එක් හවුල්කරුවකුගේ භුක්තිය අනික් හවුල්කරුවන්ගේ ද භුක්තියයි” යනුවෙන් රාජාධිකරණය විසින් මෙම සිද්ධාන්තය පෙන්වා දී ඇත.

ඒ අනුව කිසියම් හවුල්කරුවකු විසින් අනික් හවුල්කරුවන්ට එම ඉඩමට ඇතුළුවීම හෝ වෙනයම් අයුරකින් මෙම ඉඩමේ ප්‍රතිලාභ බුක්ති විදීමට එරෙහිව කාලාන්තරයක් පුරා කටයුතු කළ ද එකී තනි හවුල්කරුවකුට කාලාවරෝධයෙන් එම ඉඩම තමා සන්තක ඉඩමක් බවට ප්‍රකාශ කරවා ගත නොහැකිය.

එසේ ම තමා විසින් බුක්ති විදින ලද ඉඩම රජයේ ඉඩමක් නම් කොපමණ කාලයක් තමා විසින් බුක්ති විදිනු ලැබූව ද කාලාවරෝධී අයිතියක් ඉල්ලා සිටිය නොහැකි බව ද සදහන් කළ යුතුය.