පොලිස් නිලධාරියා

පොලිස් නිලධාරියා

සමහරවිට මෙය සිදුවන්නේ මහජනතාව මේ පිළිබඳව නොදන්නා නිසාවෙන් විය හැක. නැත්නම් පොලිස් නිලධාරීන් නොදන්නවා විය හැක. මෙමඟින් ඒ පිළිබඳව මතකය අළුත් වේ යැයි අප සිතන්නෙමු.

පොලිස් ආඥාපනතේ 82 වන වගන්තියට අනුව පොලිස් නිලධාරීන් වර්ග කීපයක් හඳුනා ගත හැක. ඒ පහත ලෙසිනි.

(අ) යම් යුතුකමක් පැහැර හැරීම හෝ වෙනත් නිසි අධිකාරියක නියෝග සහ නීත්‍යනුකූල නියමයක් ඕනෑකමින්ම පැහැර හැරීම හෝ අතපසු කිරීම පිළිබඳව වරදකරු වන්නා වූ ද, 55 වන වගන්තිය යටතේ දඬුවම් කිරීමට යටත් නොවූ නිලධාරියකු

(ආ) යම් අධිකරණ නඩු විභාගයකදී ඇත්ත සඟවා කථා කිරීම පිළිබඳව වරදකරු වන නිලධාරියෙක්

(ඇ) යම් පුද්ගලයකුට විරුද්ධව වූ අසත්‍ය පීඩාකාරී හෝ නිස්සාර චෝදනාවක් හෝ තොරතුරක් ද්වේශ සහගත හෝ හේතුවක් නොමැතිව ඉදිරිපත් කරන නිලධාරියෙක්

(ඈ) දැනුවත්ව හා ඕනෑකමින් ද, නරක අදහසින්ද තම බලතල ඉක්මවා ක්‍රියාකරන නිලධාරියෙක්

(ඉ) තම අත්අඩංගුවේ සිටින තැනැත්තකුට නුවමනා කායික බලහත්කාරකම් කරන නිලධාරියෙක්

මේ නිලධාරීන් පස්දෙනා මාස තුනක වැටුපට වැඩි නොවන දඩයකට හෝ බරපතල වැඩි ඇතිව හෝ නැතිව තුන්මාසයකට වැඩි නොවන කාලයකට බන්ධනාගාරගත කිරීමකට හෝ එකී දඬුවම් දෙකටම හෝ යටත් වන්නේ ය.

දැන් මින් ඉහත කී (ඉ) අවස්ථාව මූලික අයිතිවාසිකම් නඩුවකට ද හේතු පාදක වේ. විනාඩියකට අත්අඩංගුවට ගත් තැනැත්තකුට වුවද නුවමනා කායික බලහත්කාරකම් කිරීමට පොලිස් නිලධාරියකුට අයිතියක් නැත. වගන්තියේ දී නුවමනා යන්න පැහැදිලිව යොදා තිබේ. එයින් වුවමනා කායික බලපෑමක් කිරීමට හැකියාව ඇති බවද පෙනී යයි. (ඈ) අවස්ථාවට අනුව හිතාමතා බලය ඉක්මවන නැත්නම් අසද්භාවයෙන් කටයුතු කරන පොලිස් නිලධාරියකු අදහස් කරයි. (ඇ) අවස්ථාවට යොමු වූ විට අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහ පනත යටතේ වන්දි ලබා ගැනීමට පවා හැකියාව ඇත. (ආ) වන අවස්ථාව දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයෙන් ද ආවරණය වේ. (අ) වන අවස්ථාව පදාර්ථයෙන්ම පැහැදිලි ය. අපරාධයක් පිළිබඳව මුල් තොරතුර වාර්තා කිරීමට පොලිස් නිලධාරියකුට ඇත්තේ යුතුකමකි. ඒ අනුව යම් පොලිස් නිලධාරියකු මුල් තොරතුරක් වාර්තා නොකර සිටිනවානම් එය මේ (අ) අවස්ථාවෙන් ආවරණය වේ. මෙය එක් නිදසුනක් පමණි. එසේම එක් අයකුට එක් නීතියකුත් තවත් අයකුට තවත් නීතියකුත් ලෙසින් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව පොලිස් නිලධාරියකුට නොමැති අතර එවැනි කටයුත්තක් ද මෙයින් ආවරණය වේ. ඊට හේතුව ලංකාවාසීන්ගේ සමානත්වයේ මූලික අයිතිවාසිකම පොලිස් නිලධාරීන් විසින් ආරක්ෂා කළ යුතු නිසාවෙනි.

මේ නීති ඉංග්‍රීසි යුගයේ දී හඳුන්වා දී ඇත්තේ පාලකයා නොව පාලිතයා ආරක්ෂා කිරීමට ය. ඉංග්‍රීසි සාක්ෂි නීතියේ දී සමහර අවස්ථාවල පොලිස් නිලධාරියා කටයුතු කරන්නේ නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය ආරක්ෂා කිරීමට නොව සැකකරුවා වරදකරුවාමය යන පූර්වනිගමනයේ සිටය යන්න පෙන්වන අවස්ථා දක්වා තිබේ. මෙනිසා ඉංග්‍රීසි නීතියේ දී පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන් මහජනතාව ආරක්ෂා කිරීමට විශේෂ අවධානයක් යොමු කර ඇත.

මේ ආකාරයටම පොලිස් නිලධාරියකු බියගුළුවීමට ද නොහැක. ඒ පිළිබඳව දඬුවම ආඥාපනතේ 83 වන වගන්තියේ ඇතුළත්ව තිබේ. බියගුළුකම අවස්ථාව අනුව වෙනස් වේ. දැන් සමහරක් අවස්ථාවලදී තමන්ගේ ඉදිරිපිට දෙදෙනකු ගහමරා ගන්නා විට අත්බැඳගෙන බලා සිටීම ඒ අවස්ථාව අනුව බියගුළුකමක් විය හැක. එසේම පොලිස් නිලධාරීන් බලා සිටියදී තුවක්කුවක් දැරීමට අයිතියක් නැති අයකු තුවක්කුවක් පාවිච්චි කරනවා නම් එවැනි විටක දී ද එය බියගුළුකම විය හැක. පොලිස් නිලධාරියා යනු සාම නිලධාරියෙකි. තමන් ඉදිරිපිට සාමය කඩ කරන්නන් අත්අඩංගුවට ගැනීමට ඔහුට බලය ඇත. එය ඔහු නොකරයි නම් නැත්නම් එවැනි සිදුවීමක් නොකඩවා සිදු කර ගෙන යෑමට ඉඩ ලබා දී සිටින්නේ නම් එය බියගුළුකම විය හැක. මෙවැනි විටක දඩය, මාස 12 ක වැටුප නොඉක්මවන දඩයකි. සිරදඬුවමේ කාලය මාස 12 නොඉක්මවිය යුතු වේ.

Courtesy: SL Advocacy